Topraklama

Topraklama

TOPRAKLAMA

Topraklama iş sağlığı ve güvenliği kapsamında çalışanlar için hayati önem taşımaktadır. Elektrik tesislerinde, makine ve ekipmanlarda meydana gelebilecek hata akımları, hem makine ve ekipmanı kullanan operatörün hem de diğer çalışanların yaşamı için riskli durumlar ortaya çıkarabilir. Bu konuda 2001 yılında yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nde ayrıntılı bilgiler mevcuttur. Öncelikle birkaç tanımı gözden geçirmekte fayda var:

Toprak: Elektrik potansiyelinin her noktada sıfır olduğu yeryüzünün madde ve yer olarak ifadesidir. Örnek: humuslu toprak, killi toprak, kumlu toprak, çamur, kayalık arazi.

Topraklama tesisi: Birbirlerine iletken olarak bağlanan ve sınırlı bir alan içinde bulunan topraklayıcılar ya da aynı görevi yapan (boyasız direk ayakları, zırhlar ve metal kablo kılıfları gibi) metal parçalar ve topraklama iletkenlerinin tümüdür.

Topraklamak: Elektriksel bakımdan iletken bir parçayı bir topraklama tesisi üzerinden toprağa bağlamaktır.

Topraklama: Topraklamak için kullanılan araç, düzen ve yöntemlerin tümüdür.

Alçak gerilim (AG): Etkin değeri 1000 volt ya da 1000 voltun altında olan fazlar arası gerilimdir.

Yüksek gerilim (YG): Etkin değeri 1000 voltun üstünde olan fazlar arası gerilimdir.

Tehlikeli gerilim: Etkin değeri alçak gerilimde 50 voltun  üzerinde olan, yüksek gerilimde hata süresine bağlı olarak değişen gerilimdir.

Topraklama Çeşitleri

Amaçlarına göre topraklama 7 ayrı başlıkta toplanmıştır:

1) Koruma topraklaması: İnsanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için, işletme akım devresinde bulunmayan iletken bir bölümün topraklanmasıdır.

2) İşletme topraklaması: İşletme akım devresinin bir noktasının, cihazların ve tesislerin normal işletilmesi için topraklanmasıdır.

3) Fonksiyon topraklaması: Bir iletişim tesisinin veya bir işletme elemanının istenen fonksiyonu yerine getirmesi amacıyla yapılan topraklamadır.

4) Yıldırıma karşı topraklama: Yıldırım düşmesi durumunda, işletme gereği gerilim altında bulunan iletkenlere atlamaları (geri atlamalar) geniş ölçüde önlemek ve yıldırım akımını toprağa iletmek için, işletme akım devresine ilişkin olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır.

5) Fonksiyon ve koruma topraklaması: Fonksiyon topraklamasının aynı topraklama iletkenini kullanarak ve aynı zamanda koruma topraklaması olarak da kullanıldığı topraklamadır.

6) Düşük gürültülü topraklama: Dış kaynaklardan iletilen (bozucu büyüklüklerle olan) girişimin seviyesi, bağlandığı bilgi işlem veya benzeri donanımda bilgi kayıplarına neden olan kabul edilmeyecek etkiler üretmeyen bir topraklama bağlantısıdır.

7) Raylı sistem topraklaması: İletken kısımlarla raylı sistem toprağı arasındaki dolaysız, dolaylı veya açık bağlantıdır.

Yıldırıma karşı topraklama, düşük gürültülü topraklama ve raylı sistem topraklamaları yine fonksiyon topraklaması başlığı altında değerlendirilebilir. Yani temel olarak 3 çeşit topraklamadan bahsedebiliriz. Koruma, işletme ve fonksiyon topraklamaları.

3 topraklama çeşidinin gösterimi.

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ayrıntılı bir şekilde teknik bilgi içerdiğinden, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında sadece topraklama ölçümleri ile ilgili bilinmesi gerekenlere değinilecektir. Bir topraklama tesisatı temel olarak hangi parçalardan oluşur? Topraklama tesisatının ölçümü nasıl ve kimler tarafından yapılabilir? İşyerindeki makine, ekipman ve tesisatlarının periyodik kontrollerinin takibi görevleri arasında sayılan iş güvenliği uzmanlarının topraklama ölçümleri ile ilgili bilmesi gerekenler nelerdir?

Topraklama Elemanları ve Özellikleri

1.Elektrot

Topraklayıcı (topraklama elektrodu): Toprağa gömülü ve toprakla iletken bir bağlantısı olan veya beton içine gömülü, geniş yüzeyli bağlantısı olan iletken parçalarıdır.

  • Şerit Topraklayıcılar: Şerit, yuvarlak iletken ya da örgülü iletkenden yapılan ve genellikle derine gömülmeyen topraklayıcılardır. Bunlar, uzunlamasına döşenebileceği gibi yıldız, halka, gözlü topraklayıcı ya da bunların bazılarının bir arada kullanıldığı biçimde düzenlenebilir.

  • Çubuk Topraklayıcılar: Boru ya da profil çelikten yapılan ve toprağa çakılarak kullanılan topraklayıcılardır. Çubuk topraklayıcılar yere olabildiğince dik olarak çakılmalıdır. İstenen küçük yayılma direncinin sağlanabilmesi için birden çok çubuk topraklayıcının kullanılması gerekiyorsa, bunlar arasındaki açıklık, en az bir topraklayıcı boyunun iki katı olmalıdır.

  • Levha Topraklayıcılar: Dolu ya da delikli levhalardan yapılan topraklayıcılardır. Bunlar genel olarak diğer topraklayıcılara göre daha derine gömülür. Levha topraklayıcılar zemine dikey olarak gömülmelidir. Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nde kullanılması tavsiye edilmemiştir.

2.Topraklama İletkenleri

Topraklama iletkenleri olarak örgülü bakır, galvaniz şerit veya Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nde belirtilen sarı-yeşil kablolar kullanılmaktadır.

 

3.Topraklama Barası

Her tesiste bir ana topraklayıcı barası öngörülmek zorundadır. Elektrik tesisatındaki tüm topraklama iletkenlerini tek bir noktada birleştirerek eş potansiyel olmaları sağlanmalıdır.

4.Bağlantı Elemanları

Klemens, pabuç ve diğer bağlantı elemanlarından oluşmaktadır. Bakır ve galvaniz gibi kimyasal etkilerden uzak kalacak malzemeler kullanılmalıdır.

Sıfırdan bir topraklama tesisatı kurulumunda ilk olarak toprağın özdirenci ölçülerek kullanılması gereken elektrotlar, iletkenler ve çapları, gerekli diğer bağlantı elemanları belirlenir.

Topraklama tasarımı:

 

Bina İçerisinde Topraklamaya İlişkin Tüm Metal Kısımların Gösterimi

Topraklama Tesislerinde Muayene Ölçme ve Denetleme

Her topraklama tesisi, kullanıcı tarafından işletmeye alınmadan önce, montaj ve tesis aşamasında, gözle muayene edilmeli ve deneyden geçirilmelidir.

Gözle muayene

Gözle muayene genel olarak tamamen enerjisiz duruma getirilmiş tesiste, deney ve ölçme işlemlerinden önce yapılmalıdır.

1) Göz ile muayene, birbiri ile bağlanmış elektrik işletme elemanlarının aşağıdaki koşulları sağlayıp sağlamadıklarını kontrol etmek için yapılır:

  • İlgili işletme elemanlarının, standartlardaki güvenlik kurallarını sağlayıp sağlamadıkları kontrol edilir.

Not: Bu işlem, işletme elemanları üzerindeki etiketlerinin veya sertifikalarının kontrolü ile yapılabilir.

  • İşletme elemanlarının, doğru seçilip seçilmedikleri, doğru tesis edilip edilmedikleri, imalatçı verileri dikkate alınarak kontrol edilir.
  • Görünmeyen, fakat güvenliği etkileyen hasarların olup olmadığı tespit edilir.

2) Gözle muayene, ilgili konularda, en azından aşağıdaki hususları kapsamalıdır:

  • Tehlikeli gövde akımlarına karşı koruma önlemlerinin alınıp alınmadığının kontrolü.
  • Topraklama tesisinde kullanılan kablo, iletken ve baraların, akım taşıma kapasitelerine uygun olarak seçilip seçilmediğinin kontrolü.
  • Koruma ve ihbar düzenlerinin ayarlarının yapılması ve kontrolü.
  • İşletme elemanlarının dış etkiler göz önünde bulundurularak seçilip seçilmediğinin kontrolü.
  • Nötr ve koruma iletkenlerine ilişkin işaretlemelerin doğru olup olmadığının kontrolü.
  • İletken bağlantılarının uygun şekilde yapılıp yapılmadığının kontrolü.
  • Topraklama tesislerinde yapılacak işletme, bakım ve ölçme noktalarına kolay ulaşılabilirliğin kontrolü.

Ölçme ve denetleme

Bu bölümde adı geçen deney yöntemleri referans yöntemlerdir. Doğrulukları daha az olmamak kaydıyla, başka yöntemler de kullanılabilir. Deneylerde kullanılan ölçme cihazlarının kalibrasyonları akredite edilmiş laboratuvarlarda yapılmış olmalıdır.

Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen kuruluşlara aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:

https://secure.turkak.org.tr/kapsam/search

  1. Koruma iletkenlerinin, ana ve tamamlayıcı potansiyel dengeleme iletkenleri bağlantılarının sürekliliğinin ölçülüp denetlenmesi: Koruma iletkenlerinin, ana ve tamamlayıcı potansiyel dengeleme iletkenleri bağlantılarının sürekliliğini bir deneyle ölçmek ve denetlemek zorunludur. Tavsiye edilen en büyük direnç değeri, koruma iletkenleri için < 1 Ω, potansiyel dengeleme iletkenleri için < 0,1 Ω’dur.
  2. Elektrik tesisinin yalıtım direncinin ölçülüp denetlenmesi: Yalıtım direnci, her bir aktif bölüm ile toprak arasında ölçülmelidir.
  3. Toprak özdirencinin ölçülmesi: Yeni kurulacak olan tesislerde topraklayıcıların dirençlerini hesaplamak ve ölçmek için, toprak özdirencinin bilinmesi gerekmektedir.
  4. Beslemenin otomatik açma işlemiyle kesilip kesilmediğinin denetlenmesi: Burada sistemde kullanılan aşırı akım koruma röleleri ve artık akım koruma anahtarlarının(kaçak akım rölelerinin) açma sürelerinin denetlenerek sisteme uygunluğu kontrol edilmelidir.
  5. Topraklama direncinin ölçülmesi: Ölçülen topraklayıcı, koruma iletkeni veya PEN iletkeninden ayrılır. Bu topraklama elektrotu ve daha uzaktaki düşük dirençli topraklama tesisi arasındaki (örneğin bir TN sistemindeki PEN iletkeni) direnç ölçülür. Ölçülen değer, izin verilen en yüksek topraklama direncine eşit veya bundan küçük olmalıdır. Ölçme için, topraklayıcı ile ana topraklama barası arasındaki iletken, topraklama barasından ayrılarak ölçme cihazının bir ucuna, ana iletken de ölçme cihazının diğer ucuna bağlanır ve topraklama direnci ölçülür.

Topraklama Direnci Nasıl Ölçülür?

Toprak özgül dirençleri hesaplaması tesis yapılmadan önce ölçülür ki topraklama sistemi buna göre dizayn edilebilsin. Kurulu elektrik sistemlerinde test yapılabilmesi için farklı bir çok metod bulunmaktadır ki bu metodlar kurulu sistemin güvenliği konusunda oldukça önem arz etmektedir.

En yaygın yöntem 2 kazıklı (3 problu) ölçüm şeklidir. Aşağıda fotoğrafın sağ yarısında görünen sarı ve kırmızı renkli P ve C elektrotları toprağa derinlemesine çakılır. Bu elektrotlar arasındaki mesafe 5-10 m olmalıdır. Fotoğrafın sol yarısında görülen işletmenin topraklama barasına da yeşil kabloyu bağlarız. Barayı mutlaka ayırmak gerekir(Sarı oklar ile ayrıldığı gösterilmiştir). Toprak direncini ölçen meğer cihazında sarı kabloyu potansiyel elektroduna (P), kırmızı kabloyu da akım elektroduna (C) bağlarız ve ölçme gerçekleşir.

Topraklama Sistemlerinin Dokümantasyonu ve Denetim Ayrıntıları

Bir topraklama sisteminin saha uygulama ve denetleme planı bulunmalıdır. Bu plan üzerinde:

  • Topraklayıcıların yerleri,
  • Çeşitleri,
  • Boyutları,
  • Topraklama için kullanılan malzemeler,
  • Gömülme derinlikleri,
  • Topraklayıcıların düzenlenme biçimleri,
  • Topraklama iletkenlerinin cinsi,
  • Topraklama iletkenlerinin bağlantılarına ilişkin detaylar,
  • Ölçmelerin yapılabileceği ayırma noktaları,
  • Başka topraklayıcılar ile bağlantı yerleri,
  • Topraklamalara ilişkin direnç değerleri:
  1. Toprak özdirenci,
  2. Topraklayıcının ve topraklama tesisinin yayılma direnci,
  3. Topraklama direnci,
  4. Toplam topraklama direnci,
  5. Topraklama empedansı,
  6. Darbe topraklama direnci.
  • Dokunma gerilimleri,
  • Topraklamanın yapıldığı tarih,
  • Hava hattı şebekelerindeki direklerin ve transformatör merkezlerinin periyodik olarak denetlenecek kısımlarına ilişkin denetim programı (direk numaraları, planlanan denetim tarihleri, TM’lerinde kontrol edilecek yerlere ilişkin koordinatlar).
  • Planlanan denetleme tarihleri ve ölçme sonuçları,
  • Proje Mühendisi (Adı soyadı, Unvanı, Oda kayıt no vb),
  • Ölçmeyi yapan elektrik mühendisi (Adı soyadı, Unvanı, Oda kayıt no vb),

gösterilmelidir.

Tesis gerçekleştirilmeden  önce, bu Yönetmeliğin kapsamında gözetilecek ihtiyaçları içeren bir rapor hazırlanmalıdır.

Bir yüksek gerilim topraklama tesisinde yapılacak topraklama dirençlerinin ölçülmesine ve binalara ilişkin topraklama tesislerinin denetimine ilişkin bir fikir vermek üzere, aşağıda iki adet  form verilmiş olup topraklama tesisini denetlemekten sorumlu kuruluşlar benzer formlar geliştirip kullanabilirler.

Binalardaki Topraklama Ölçümlerinde Kullanılabilecek Form
Yüksek Gerilim Tesisinde Topraklama Örnek Formu

 

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğinde çeşitli topraklama  tesislerinin işletme dönemi içindeki muayene, ölçme ve denetlemelere ilişkin önerilen periyotlar aşağıda verilmiştir:

1) Elektrik üretim iletim ve dağıtım tesisleri (enerji nakil ve dağıtım hatları hariç) için: 2 yıl,

2) Enerji nakil ve dağıtım hatları için: 5 yıl,

3) Sanayi tesisleri ve ticaret merkezleri için:

  • Topraklamalara ilişkin dirençlerinin  muayene ve ölçülmesi: 1 yıl,
  • Topraklama tesisleri ile ilgili diğer muayene, ölçme ve kontroller: 2 yıl,

4) Sabit olmayan tesisler için:

  • Sabit işletme elemanları için: 1 yıl,
  • Yer değiştirebilen işletme elemanları için: 6 ay.

Ayrıca İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-3 ‘te Topraklama tesisatının periyodik kontrollerinin standartlarda süre belirtilmemiş ise en az yılda bir, 21/8/2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmî Gazete ’de yayınlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’ne uygun olarak yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Topraklama Direnci Kaç Olmalıdır?

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’nde özellikle bir sınır değer bulunmamaktadır. Sistemin yapısına (TN-TT-IT), sistemde bulunan kaçak akım rölesine ve diğer devre açma elemanlarına göre değişiklik göstermektedir. Ölçümü yapan mühendis/tekniker/yüksek tekniker tarafından hesaplanması gereken bir değerdir.

Piyasada 5 Ω’ luk bir direnç değeri kabul edilegelmiştir. Çalışanların yaşamı için hayati öneme sahip olan topraklamanın periyodik ölçümlerinde sınır değer her seferinde hesaplanarak uygunluğu kontrol edilmelidir.

Topraklama Ölçümünü Kimler Yapabilir?

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Ek-P’ de topraklama sisteminin dokümantasyonu ve denetim ayrıntıları başlığı altında belirtilen topraklama sisteminin saha uygulama ve denetleme planını “Elektrik Mühendisi” nin hazırlaması ve imzalaması gerektiği öngörülmüş olup “Elektrik Teknikeri” veya “Elektrik Yüksek Teknikeri” nden bahsedilmemektedir. Dolayısı ile topraklama tesisatının kurulum, uygulama, periyodik kontrollerinin Elektrik Mühendislerince yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Diğer taraftan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30. Maddesine göre çıkarılan “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” Ek-III 2.3.2 ‘de “Elektrik tesisatı, topraklama tesisatı, paratoner tesisatı ile akümülatör ve transformatör ve benzeri elektrik ile ilgili tesisatın periyodik kontrolleri elektrik mühendisleri, elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır.” Denmektedir.

Mevzuatlarda ortaya çıkan bu ikiliğin sebebi topraklama tesisatının sıfırdan tasarım ve uygulamasının tüm mühendislik hesapları yapılarak gerçekleştirilebildiği için Elektrik Mühendisleri’ nce yapılması öngörüldüğündendir. Fakat konu kurulu olan tesisin direnç değerlerinin muayene ve ölçülmesine gelince “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” Elektrik Mühendisinin yanında Elektrik Teknikeri veya Elektrik Yüksek Teknikerini de yetkili kılmıştır.

Not: İş sağlığı ve güvenliği kapsamında, iş ekipmanlarında (basınçlı kaplar, kaldırma araçları, elektrik tesisatları vs.) gerçekleştirilen tüm periyodik kontrollerin yetkin ve işini bilen kişilerce gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır.  Kişinin unvanına bakılmaksızın mühendis olsun tekniker olsun, yapacağı periyodik kontrol ile alakalı gerekli eğitimi aldıktan sonra bu yetkinin verilmesi çok daha yerinde bir uygulama olacaktır.

Gövde Güvenlik Topraklaması

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çıkarılan Yapı İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Yönetmeliği EK-IV Madde 22’de “Elektrikle çalışan iş ekipmanlarının gövde güvenlik topraklaması yapılır.”

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çıkarılan Maden İşyerlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Yönetmeliği EK-1 Madde 2.1.7’de “Çalışma gerilimi 42 voltun üzerinde ise, elektrik kaçağı yapabilecek elektrikli aygıtlar ve madeni kısımlar, topraklamayla güvenlik altına alınır.”

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında çıkarılan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-1 2.19 “Bütün iş ekipmanları, çalışanların doğrudan veya dolaylı olarak elektrikle temas riskinden korunmasına uygun olur.”

Şeklinde ifadeler yer almaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatında geçen gövde güvenlik topraklaması, koruma topraklamasıdır. İşyerinde kullanılan iş ekipmanlarının mevcut metal gövdelerinde meydana gelebilecek hata akımlarından çalışanları koruyabilmek için, gövde güvenlik topraklaması yapılması gerektiği belirtilmiştir. Bu kapsamda sadece bir fabrika içerisinde kullanılan  makine ve ekipmanlar değil bir inşaat işkolunda ya da bir maden yer üstü tesisinde seyyar olarak taşınabilir durumda olan makine ve ekipmanların da kurulumu tamamlandıktan sonra kullanmaya başlamadan önce gövde güvenlik topraklamaları tesis edilmelidir. Örnek olarak demir kesme bükme makineleri, gırgır vinçler, beton/alçı karıştırma makineleri, hızarlar, elektrikli testere ve taşlama tezgâhları vb.

Gövde güvenlik topraklaması dışında doğrudan veya dolaylı temas riskine karşı en etkin önlem kaçak akım röleleridir. Mevzuatımızda da ana panoda 300 mA ve her bir tali panoda 30 mA kesme akım değerlerine sahip kaçak akım rölesi kullanılması öngörülmüştür. Özellikle insan yaşamını korumak için kullanılması zorunlu tutulan 30 mA kesme akımına sahip kaçak akım röleleridir. Makine üzerinde gövde güvenlik topraklaması teçhiz edilmemiş olsa dahi çalışır haldeki bir kaçak akım rölesi çalışanların dokunma gerilimine maruz kalmasını önleyecektir.

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Madde 8 3.8’de “TN-C sistemlerinde artık akım koruma düzenleri(kaçak akım röleleri) kullanılmamalıdır.” ifadesi yer almaktadır. 2001 yılında hazırlanan bu yönetmelikten sonra, 2013 de yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde herhangi bir sistem farkı gözetmeksizin (TT, TN, IT) kurulu tüm tesislerde kaçak akım rölesi kullanılması zorunlu hale getirilmiştir. Teknik bir takım sebeplerle (toprak ve nötr hattının birleştirilmesi vb.) kaçak akım rölesi tutmayan işletmelerde gerekli değişiklikler gerçekleştirilerek kaçak akım rölesi aktif hale getirilmesi sağlanmalıdır.

Bir işveren veya iş güvenliği uzmanının topraklama ölçüm raporunda dikkat etmesi gereken bilgiler nelerdir?

  • İşyerinin adı, adresi, iletişim bilgileri (telefon, faks, elektronik posta adresi, internet sitesi ve benzeri), periyodik kontrol tarihi, normal şartlarda yapılması gereken bir sonraki periyodik kontrol tarihine yer verilir.
  • Periyodik kontrol esnasında kullanılan  ölçme cihazlarının kalibrasyonları akredite edilmiş laboratuvarlarda yapılmış olmalı ve kalibrasyona ait belgeler rapor ekine iliştirilmelidir.
  • Yapılan periyodik kontrolden elde edilen değerlerin, ilgili standart ve teknik literatürde yer alan sınır değerlere uygun olup olmadığı kıyaslanarak değerlendirilir.
  • Yapılan periyodik kontrol sonucunda iş sağlığı ve güvenliği yönünden uygun bulunmayan hususların belirlenmesi halinde, bunların nasıl uygun hale getirileceğine ilişkin öneriler ile bu hususlar giderilmeden tesisatın kullanımının güvenli olmayacağı belirtilir.
  • Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişinin/kişilerin kimlik bilgileri, mesleği, diploma tarihi ve numarasına ilişkin bilgiler, Bakanlık kayıt numarası ile raporun kaç nüsha olarak düzenlendiği belirtilerek, imza altına alınır. Yukarıdaki bilgilerin veya yetkili kişinin imzasının bulunmadığı raporlar geçersizdir.

Kaynaklar:

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği

Elektrik Tesislerinde Dağıtım ve Koruma EES 455-Prof. Dr. İsmail Kaşıkçı

Topraklama Ölçümü El Kitabı (Chauvin Arnaux-SGE Mühendislik)

M.E.B. Elektrik Elektronik Teknolojisi-Topraklama ve Paratoner Tesisi

www.komhedos.com

www.topraklama.com

www.sanpaelektronik.com

www.topraklamaolcumu.net

Bir Cevap Yazın