Metallerin Boya Hazırlık İşleri

Metallerin Boya Hazırlık İşleri

Metallerin Boya Hazırlık İşleri ve İş Sağlığı ve Güvenliği Tedbirleri

Sanayide ve gündelik hayatımızın her bölümünde kullandığımız metaller oksitlenmeye (paslanma) maruz kalmaktadır. Metalleri paslanmaya karşı korumanın en önemli yöntemi boya-boyamadır. Neredeyse her sanayi işyerinde boyama prosesi bulunmaktadır. Bu çalışmada metallerin boyaya hazırlanması ve boyanması işleminden bahsedilerek bu alanlarda alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemleri anlatılmaya çalışılacaktır.

Metal yüzeylerinin boyanmasında boya uygulama sırası son derece önemlidir. Bu sıralama;

  • Yüzey hazırlığı,
  • Astarlama – Macunlama,
  • Boyama
  • Kurutma (Fırınlama)

şeklindedir.

Yüzey Hazırlama

Boyadan önce, boya yapılacak metal yüzeyin özenle temizlenmesi gerekir. Boya uygulamasında seçtiğimiz boya ne kadar iyi olursa olsun, tatbik edilecek yüzey temiz olmazsa iyi boyama sonucu elde edilemeyecek yüzeyde boya kabarıp ve dökülmeye başlayacaktır.

Yüzey hazırlamada metal yüzeyindeki kir, pas vb. çeşitli etmenler ortadan kaldırılmaktadır. Metal yüzeylerindeki etmenleri ortadan kaldırmak için çeşitli temizleme yöntemi vardır. Bunlar genel hatları ile Zımparalama, Kumlama veya Daldırma İle Yüzey Hazırlamadır.

Zımparalama

Boya yapılacak yüzeyin temizlenmesi ve düzgün hale getirilmesi için uygulanabilecek ilk yöntem aşındırıcılar ile kaplı kâğıt veya bez gereçlerden oluşan zımpara kâğıtları veya motorlar ile tahrik edilen zımpara bantlarının makine uygulamalarıdır. En temel hatları ile kaba zımparalama ve ince zımparalama olarak uygulanır. Tane sıklığı arttıkça ince, azaldıkça kaba zımpara olarak adlandırılır.

İş sağlığı ve güvenliği açısından zımparalama işlemlerinde en temel risk makine uygulamalarında yüksek hızda hareket eden zımpara bölümünün çalışanların elbiselerine veya saçlarına dolanması veya doğrudan hareketli aksama temas sonucu zarar vermesidir. Bu sebeple zımpara makinalarının koruyucularının çıkarılmaması ve sadece gerekli olduğu kadar bir alanın açıkta bırakılması gerekmektedir.

zimpara

Kumlama

Boyama işlemine yüzey hazırlığı için kullanılan bir diğer yöntem kumlamadır. Küçük ve az sayıda parça için zımparalama işlemi kullanılırken büyük ebatlı düz yüzeyler için ve çok sayıda küçük parça için kumlama yöntemi kullanılır. Temel olarak kumlama yüksek basınçlı hava yardımı ile kumun (çelik grit, bazalt, silis kumu, kuvars vb)parça üzerine fırlatılarak, parça üzerindeki katmanı (pas, kir vb) aşındırılmasıdır.

kumlama

Kumlama işlemi genel olarak kumlama makinalarında yapılır. Kumlama makinasında kumun ulaşamadığı yerler için çalışanlar el tabancaları ile kumlama işlemini tamamlarlar. Kumlama işlemine iş sağlığı ve güvenliği açısından bakıldığında birkaç temel hususa özellikle dikkat edilmesi gerekmektedir.

  • Kumlama makinasından kumların etrafa sıçraması sonucu zemin kayganlaşmaktadır. Bu sebeple kumun etrafa yayıldığı yerler kapatılmalı ve zeminde kayganlaşma olma ihtimaline karşı uyarı işaretleri konulmalıdır.

kumlama2

  • Büyük ebatlı parçaların kumlandığı makinalarda parça hareketli iken küçük ebatlı parçaların kumlanmasında ise makinanın tablası hareket halindedir. İş sağlığı ve güvenliği yönünden bakılınca bazı kumlama makinalarının döner tablası ile temas riski söz konusu olabilir. En çok dikkat edilmesi gereken husus ise makinanın çalışması esnasında kapağının açılmaması için gerekli önlemlerin alınmasıdır.

kumlama3-800x339

  • Son olarak ise kumlama makinalarında kumun ulaşmadığı noktaların kumlama işlemi için veya kumlama makinası bulunmayan işyerlerinde seyyar olarak kumlama yapılmaktadır. Seyyar kumlama işleminde etrafa kum saçılması büyük olasılıktır. Bu sebeple kumlama yapılan alanın izole edilmesi ve çalışma sonrası ortam temizliğinin yapılması iş güvenliği açışından çok önemlidir. Seyyar kumlama yapacak personelin tam vücut koruyucusu giymesi ve yaptığı işle ilgili eğitimini alması gerekmektedir.

kumlama4-800x445

Daldırma ile yüzey hazırlama

Boyama işleminden önce yüzeyinin hazırlanması gereken parçalar girift yapılarda ve tasarımı gereği yüzeyinde boşluklar bulunduruyor ise zımparalama ve kumlama yöntemi kullanılamayacağı için parçalar çeşitli kimyasallara daldırılarak yüzeylerindeki kir ve pas uzaklaştırılır. Bu yöntem görselliğin daha çok ön plana çıktığı sektörlerde özellikle otomotiv sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır.

daldirma

Daldırma işleminde kullanılan havuzlar genelde sıcak olmakta ve kullanılan kimyasallar buharlaşarak ortama yayılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği açısında bakıldığında daldırma havuzlarına düşmenin önlenmesi ilk önceliktir. Bunun için yeterli yükseklikte ve çift şerit (ana ve ara korkuluk) olacak şekilde imal edilecek korkuluklar kullanılmalıdır. Havuzlara yükleme ve boşaltma işleminin yapıldığı vinçlerin bakımına önem verilmeli, kancalarının emniyet mandallarının işe başlamadan kontrolü ve gerekli ikaz ve uyarı levhalarının kullanılması en çok dikkat edilmesi gereken hususlardır.

Astarlama ve Macunlama

Metallerin boyanması uygulamasının ikinci aşaması yüzeydeki pürüzlülüklerin giderilmesi ve son kat boya uygulamasına zemin hazırlanması için astar boyama ve macunlama işlemidir. Görselliğin çok önemli olmadığı imalatlarda bu aşama genellikle kullanılmamaktadır.

Astar boya uygulamasının amaçlarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

  • İmalat esnasında meydana gelen yüzey pürüzlerini gidermek,
  • Son kat boya için yüzeyi hazırlayıp iyi bir birleşme sağlamak,
  • Son kat boyaya parlaklık sağlamak,
  • Oksitlenmeyi önlemek,
  • Boyanın ve tatbik edilen malzemenin kullanım ömrünü uzatmak.

Metal yüzeyinin estetik açıdan daha güzel ve parlak olması isteniyor ise astar boyama metal yüzeyindeki derin çizikleri, zımparalama veya kumlama yönteminden kaynaklanan pürüzlülükleri kapatmaya yetmez. Bu durumda boyama işleminden önce iyi bir alt yüzey sağlamak için macunlama işleminin uygulanması gerekir. Macunlama işleminde, macun yapılacak yönteme göre ıspatula veya tabanca kullanılır.

macunlama

İş sağlığı ve güvenliği açısından bakıldığında en temel husus macunlama işleminin yapıldığı ortamın iyi havalandırılmasıdır. Macunlamada kullanılan kimyasalların tutuşma sıcaklıkları düşük olduğundan etrafta ateşleyici etkenler (seyyar ısıtıcı, sigara, saplama yöntemi ile priz bağlantısı vb) bulunmamalıdır. Bunlarla ilgili riskler gerekli eğitimler verilmeli ve uyarı levhaları asılmalıdır.

Özellikle polyester macunlar ile sertleştirici tepkimeye girmekte ve yangına neden olmaktadır. Bu tip macun kullanılıyor ise macun ve sertleştirici aynı kapta tutulmamalıdır.

Bir Cevap Yazın