Ekipmanlar ve Yaşam Hatları

Ekipmanlar ve Yaşam Hatları

Yüksekte Yapılan Çalışmalarda Kullanılan Ekipmanlar

Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri

Yüksekte yapılan çalışmalarda paraşüt tipi emniyet kemeri kullanılmalıdır.

  • Paraşüt tipi emniyet kemeri düşme durdurma sistem bileşenlerinden birisidir.
  • Düşmenin durdurulması aşamasında paraşüt tipi emniyet kemeri kullanılması, vücuda gelen karşı gücün dağıtılmasını sağlar.
  • Çalışanların kullandıkları yüksekte çalışma ekipmanlarının standartları olması gerekir.(CE-EN)
  • Emniyet kemeri giyilirken sırt D halkasından tutulur sallanır. D halkaları, kemerleri hasar ve yıpranmaya karşı kontrol edilir.
  • Yelek giyer gibi omuzlardan geçirilip bacakların arasındaki bağlantı karabinası tutularak göğüs bağlantı noktası ile birleştirilir.
  • Bel kolonları iki parmak ucu boşluk kalacak şekilde eşit olarak sıkıştırılır.
  • Bacak kolonları kan dolaşımı için dört parmak ucu boşluk kalacak şekilde sıkıştırılır.
  • Göğüs kolonları dik şekilde parmak uçlarımız girecek şekilde ve bel kolonları bel kısmına yerleştirilerek ayarlanmalıdır.

parasut-tipi-emniyet-kemeri

 

emniyet-kemeri-baski-noktalari-tr

Emniyet Kemeri Nasıl Giyilir?

Lanyardlar

 Lanyard, vücut koşumuna ankraja, yavaşlama cihazına veya güvenlik halatına bağlayan özel olarak tasarlanmış halat, kayış veya kalın dokuma şerittir. Lanyard çalışanın kol boyu uzunluğunda olması tercih edilir. Daha uzun noktalarda ise ayarlanabilir lanyardlar seçilir. Çift kollu olması çalışana hareket üstünlüğü ile birlikte güvenli çalışma imkanı sağlar.

– Düşüş durdurma amaçlı kullanılan lanyardlar asla şok emicisiz kullanılmamalıdır. Şok emiciler bir düşüş durumunda, kademe kademe açılıp enerjiyi sönümleyerek, kullanıcının bedenine gelen şok yükünü ve dolayısıyla kullanıcının bedeninin göreceği hasarı minimize için geliştirilmiş ürünlerdir. Lanyardla şok emicinin birlikte olduğu ürünler şok emicili lanyardlar olarak anılmaktadır

– Şok emicili lanyardlar kullanılırken serbest düşüş mesafesinin minimum 5-6 metre olması gerektiği her zaman göz önünde bulundurulmalı ve buna uygun önlemler alınmalıdır.

enerji-sonumleyici-lanyardlar-tr

Geri Sarmalı Sistemler

 Kendinden kilitleme fonksiyonlu, otomatik gerdirmeli ve karabinalı halatın geri sarılmasını mümkün kılan bir düşmeyi önleme tertibatıdır. Sistem bileşenleri;

  • Yatay yaşam hattı
  • Ankraj noktası
  • Paraşüt tipi emniyet kemeri
  • Geri sarmalı düşme durdurma sistemi
  • Geri sarmalı düşüş tutucu sistemler hem dikey hatlarda hemde yatay yaşam hatlarında son derece ideal kullanım imkanı sağlar.
  • Düşüş mesafesi minimumdur
  • Silo ve kapalı alan çalışmalarında tercih edilir
  • İskele ve çatı çalışmalarında kullanılan sistemlerdendir.
  • Sabit Dikey yaşam hattı olmayan merdivenlerde kullanılır

geri-toplanabilen-yasam-hatlari

Karabinalar

Karabinalar, çalışanlar tarafından çeşitli amaçlar için kullanılan hafif metal bağlantı malzemeleridir. Bağlantılar kişisel düşmeyi durdurucu sistem bileşenlerini bir araya getirir.

  • Yüksekte çalışma iş güvenliğinde kullanılan karabinalar çelik olmalı ve en az 22 kN  çekere sahip olmalıdır.
  • EN Standartlarında karabinalar kullanılmalıdır.
  • Karabinalar erişilmesi uzak noktalarda ise otomatik kilitli olanlar kullanılmalıdır.
  • Karabina kancalar kilitli olmalı ve ağız kısmı kilit açılmadan sistemden çıkmamalıdır.
  • Kilitli karabinalar ve benzeri teknik ekipmanlar birbirine bağlanmamalıdır.
  • Birbirine bağlanan karabinalar ve bu tür malzemeler ters bir yük altında kırılabilir, güvensiz bir durum oluşturabilir.

karabina-ozellikleri

Karabinalar kullanılmadan önce üzerlerinde herhangi bir paslanma deformasyon, kırılma olup olmadığı kontrol edilir.

Karabinalar kilitlerine göre de sınıflandırılır.

  • Manuel kilitli karabinalar: Elle kilitli karabinalar, kontrolün kolay olduğu noktalarda kullanılır.
  • Otomatik kilitli karabinalar: Gözle görülemeyen, ulaşılması zor noktalarda otomatik kilitli karabinalar kullanılabilir.

otomatik-karabina

Sabit Ankrajlı Sistemler

  • Enerji sönümleyici lanyardlar ve paraşüt tipi emniyet kemerlerini kullanarak vücutta düşme esnasında oluşacak darbe kuvveti 816 kg (1800 pounds) dan az olmalıdır.
  • Serbest düşme mesafesi en aza indirgenecek şekilde ayarlanmalı ve bu mesafe 1.83 metreyi (6 inç) geçmemelidir.

serbest-dusme-limiti

Bağlantı noktasına gelen yükün eşit şekilde dağıtılması için birden fazla noktalı ankraj oluşturulabilir.

  • Birden çok ankraj noktası oluşturulacağı zaman açıların genişliği 120 derecenin üzerinde olmamalıdır.
  • 35-60 arasındaki açılar daha da uygun açılardır. Yük eşit miktarda kollara dağılır.

ankraj-acilar

  • Ankraj noktaları o noktaya bağlanacak her bir çalışan için en az 2268 kg’lık (5000 lbs) dayanıma sahip olmalıdır.
  • Düşme sönümleyici sistemlerde ise ankraj noktası en az 453 kg’lık (1000 lbs) dayanıma sahip olmalıdır.
  • Duvara sabitlenen gözlü civatalar, kiriş kavrama yüzükleri, çıkarılabilir beton ankrajları tüm yönlerdeki dikey eksen boyunca, kendisine bağlı her bir çalışan için 2268 kg’lık dayanıma sahip olmalıdır.
Gözlü Civata (Eye Bolt)
Gözlü Civata (Eye Bolt)

 

 

Çıkarılabilir Beton Ankrajları
Çıkarılabilir Beton Ankrajları

Ankraj Bağlama İle İlgili Uygulamalar

 

hatali-ankrajlar

dogru-ankrajlar

Ankrajların Kontrol ve Bakımı

  • Kurulumu yapılmış ankrajlar her kullanım öncesi ve sonrasında kontrol edilir.
  • Kontrollerde tespit edilen arızalı, yıpranmış, zarar görmüş malzemelerin bakımları yapılır.
  • Kontrol ve bakımlar 12 ayda bir yapılmalı ve raporlanmalıdır.
  • Kontrol ve bakım bu konuda eğitim almış yetkin personel/ler tarafından yapılmalıdır.

Yaşam Hatları

Yaşam hatları, düşme gerçekleştiği anda zemine ulaşmadan önce, koruyan bir ankraj noktası, paraşüt tipi emniyet kemeri, enerji sönümleyiciler ve diğer bağlantı elemanlarından oluşan sistemlerdir.

Yaşam hatları, yüksekte çalışan personeli düşmeye karşı korumak için kurulan sisteme denir. Güvenlik halatı çelik halat ya da ip halat olup, Tam Korumalı Vücut kuşağı(Paraşüt tipi emniyet kemeri), lanyard veya yavaşlatma cihazı ve en az bir ankraja bağlıdır. Dikey ve Yatay olmak üzere iki tipi vardır.

Dikey Yaşam Hattı

Çalışanın düşey olarak yukarı-aşağı güvenli bir şekilde hareket etmesini sağlayan, sabit bir ankraj hattı ve bu hat üzerinde hareket eden, bir düşme anında ise kendinden kilitleme fonksiyonu bulunan bir düşmeyi önleme tertibatının çalıştığı ip halat ya da çelik halattan oluşturulmuş sistemdir.

Ankraj noktası En az 22kN çeker kuvveti karşılamalıdır. Bu sistem, en üst noktada tüm sistemi ve oluşabilecek yükleri karşılayabilen, bir ankraj noktasına bağlanmış ve çalışma alanı boyunca düşeyde çalışan personel, güvenlik halatı üzerinde olası bir düşme durumunda çalışanın kendi müdahalesine gereksinim duymadan, kendinden kilitlemeli halat tutucu yardımı ile güvenli bir şekilde düşmeyi durdurmuş olacaktır.

Dikey Yaşam Hattı

Yatay Yaşam Hattı

Yatay Yaşam Hattı çatılar, birden fazla virajlı zeminler, vinç yolları, dolum tesisleri, köprülerde yapılan yüksekte çalışmalarda sürekli güvenli erişimi sağlamak için ideal bir çözümdür. Korkuluk sistemi olmayan platform çalışmalarında özellikle inşaatlarda duvar örümleri esnasında da sıkça tercih edilen sistemlerdendir. Yatay Yaşam Hattı çeşitli yüksekte çalışmalar için düşmeye karşı koruma sağlar.

Sistem tamamen paslanmaz çelikten üretilmiş ana bağlantı aparatı ve ara destek noktaları, entegre karabinalı halat kavrayıcı (Şaryo), şok emici ve paslanmaz çelik halattan oluşmaktadır.

Videoda çalışanın hat boyunca ara destek noktalarına takılmadan devam edebilmesini şaryo sağlamaktadır.

Şaryo komple
Şaryo

 

Yatay yaşam hattı üzerinde hareket eden kişi, emniyet kemerinin sırt bağlantı halkasını, karabina ve kanca vasıtasıyla çelik halat üzerinde hareketli olan halat kavrayıcıya geri sarımlı düşüş durdurucu ya da güvenlik halatıyla bağlamak suretiyle yatay düzlemdeki hareketini elleri serbest olarak kesintisiz ve güvenli bir biçimde sağlayabilir. Halat kavrayıcı ve halatı kılavuzlayan ara ankrajlar sayesinde, ara noktalarda takılmadan kesintisiz bir hareket sağlanabilir. Ana ankraj noktasına bağlanan yaylı bir sistem olan şok emici, herhangi bir düşme anında kişi üzerinde oluşan ani darbe etkisini sönümleyerek olası bir yaralanmayı önler.

Uygulama alanları; endüstriyel tesisler, oteller, konutlar, iş merkezleri başta olmak üzere çatı üzerinde çalışma gerektiren tüm yapılardır.

aio-ana

Ankraj bağlantı noktaları, çatı tipine göre değişiklik göstermektedir. Çelik, beton, sandviç panel, membran ve trapez çatı tiplerine göre montaj yöntemi ve bağlantı elemanları farklıdır. Paslanmaz çelik halat gerdirme aparatı vasıtasıyla gerilerek belli aralıklar ile ara destek braketi ile kılavuzlanmalıdır. Bu sayede halatın titreşimi ve yıpranması önlenerek stabil kalması sağlanır.ankraj-noktalari-ve-sarkma-acisi

Yukarıdaki şekilden de anlaşılacağı üzere kullanılacak olan çelik halatta sadece 2 derecelik bir sarkma meydana gelecek kadar gergin monte edildiğinde her iki ankraj noktasının da 32700 kg.lık yüke dayanımı olması gerekmektedir. Fakat sarkmanın 30 derece olabileceği hatlardaki ankraj noktası dayanımlarının 2268 kg olması yeterli olmaktadır.

Düşme Kısıtlayıcı Sistem:

Burada kullanılan halatın uzunluğu çalışanın uç noktaya kadar ulaşmasını engelleyecek uzunlukta ayarlanmalıdır.

sinirlayici-hat

Mevzuat

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

YAPI ALANLARI İÇİN ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI

Bu ekte yer alan yükümlülükler, yapı alanının özelliğinin, yapılan iş ile tehlikelerinin ve çalışma şartlarının gerektirdiği durumlarda uygulanır.

  1. A)  Yapı alanındaki çalışma yerleri için genel asgari şartlar

Yüksekte çalışma

1– Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma; yüksekte çalışma olarak kabul edilir.

2– Yüksekte yapılan çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri çalışmaların mümkün olduğunca öncelikle yerde yapılması sağlanır.

b) Yapılacak çalışmaların önceden planlanması ve organize edilmesi, bu planlama yapılırken yüksekten düşme ile ilgili hususlara acil durum planında yer verildiğinden emin olunması sağlanır.

c) Çalışanların, çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşmaları uygun araç ve ekipmanlarla sağlanır.

ç) Çalışma yerlerinde çalışanların güvenliği öncelikle, güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları veya hava yastıkları gibi toplu koruma tedbirleri ile sağlanır.

d)   Toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan kaldıramadığı,  uygulanmasının mümkün olmadığı, daha büyük tehlike doğurabileceği, geçici olarak kaldırılmasının gerektiği hallerde, yapılan işlerin özelliğine uygun bağlantı noktaları veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri veya benzeri güvenlik sistemlerinin kullanılması sağlanır. Çalışanlara bu sistemlerle beraber yapılan işe ve standartlara uygun bağlantı halatları, kancalar, karabinalar, makaralar, halkalar, sapanlar ve benzeri bağlantı tertibatları; gerekli hallerde iniş ve çıkış ekipmanları, enerji sönümleyici aparatlar, yatay ve dikey yaşam hatlarına bağlantıyı sağlayan halat tutucular ve benzeri donanımlar verilerek kullanımı sağlanır.

e) Yapı işleri sırasında ve yapı işleri bitirilip yapı kullanıma geçtikten sonra yüksekte yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere oluşturulacak yatay ve dikey yaşam hatları için gerekli olan bağlantı noktaları ve yapısal düzenlemeler, projenin hazırlık aşamasında belirlenerek sağlık ve güvenlik planı ve sağlık ve güvenlik dosyasında yer alır.

Asma iskele, cephe platformu ve asılı erişim donanımları şeklindeki iskele sistemlerinde özel tedbirler:

43– İskele sistemlerinde çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı oluşturulur. Çalışanlara bağlantı aparatları ve halat tutucularıyla beraber tam vücut kemer sistemleri verilerek kullanımı sağlanır. Dikey yaşam hatlarının üst uçları uygun bir yere sağlam ve güvenli bir şekilde sabitlenir.

Çatı işleri

79– Çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan çalışmalarda; çalışanların, aletlerin, diğer nesne ve malzemelerin düşmesini veya benzeri diğer riskleri önlemek amacıyla güvenli kenar koruma sistemleri, çatı merdivenleri, güvenlik ağları, çalışma platformları, korkuluklu iskeleler, kayarak düşmeyi önleme sistemleri veya dikey ve yatay yaşam hatları gibi toplu koruyucu tedbirler alınır.  

Konu İle İlgili Standartlar

  • EN341 Düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım – Kurtarma amaçlı indirme tertibatları
  • EN 353-1 Düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım – Ankraj hattı içeren kılavuzlanmış tipteki düşme önleyiciler – Bölüm 1: Rijit ankraj hattı içeren kılavuzlanmış tipteki düşme önleyiciler
  • EN 353-2 Kişisel koruyucu donanım – Yüksekten düşmeye karşı – Bölüm 2: Esnek bir çapa halatını içeren kılavuzlanmış tipte düşme önleyici
  • EN 354 Kişisel koruyucu donanım – Belirli bir yükseklikten düşmeye karşı – Bağlama tertibatı
  • EN 355 Kişisel koruyucu donanım – Yüksekten düşmeye karşı – Enerji absorplayıcılar
  • EN 358 Pozisyon Alma Noktaları ve Emniyet Halatı
  • EN 360 Kişisel koruyucu donanım – Yüksekten düşmeye karşı – Geri sarmalı tipte düşme önleyiciler
  • EN 361 Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri
  • EN 362 Yüksekten düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım – Bağlayıcılar(Connectors)
  • EN 363 Düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım – Düşmeye karşı kişisel koruyucu sistemler
  • EN 795 Düşmeye karşı kişisel koruyucu donanım-Ankraj cihazları
  • EN 813 Yüksekten Düşmeye Önlemek İçin Personel Koruyucu Donanım-Oturma Kuşağı
  • EN 1497 Kurtarma Donanımı-Kurtarma Kuşakları
  • EN 1498 Kurtarma Donanımı-Kurtarma Halkaları

gibi standartlar ve eski kanunun nezdinde yönetmelikler bulunmaktadır.

Güzel Haberler:

“Bursa’da 8 katlı bir binadan düşen inşaat işçisi, beline bağladığı emniyet kemeri sayesinde ölümden döndü. Binanın 6. katında baş aşağı asılı kalan işçiyi itfaiye ekipleri kurtardı. Bir inşaatta sıva ustası olarak çalışan Yücel K. (29), emniyet kemerini beline bağladıktan sonra 7. katta çalışmaya başladı. Ayağı kayan usta, bir anda dengesini kaybederek boşluğa düştü. Y.K., belinde takılı olan kemer sayesinde 6. katta asılı kaldı (27.06.2006)”.

Şişli’de bulunan 27 katlı bir alışveriş merkezinin açılış töreni nedeniyle camlarını temizleyen işçi, temizlik asansörünün halatlarından birinin kopması sonucu 20. katta mahsur kalarak korkulu anların yaşanmasına neden oldu (23.01.2008)”.

Kötü Haberler:

“Adana’da bir inşaatta sıva ustası olarak çalışan Halil D. (45) sıvasını yaptığı inşaatın dokuzuncu katına çıktı. Burada iskelelerin üzerine çıkan Halil D. beline bağladığı emniyet kemeriyle birlikte işe başladı. Bir süre sonra emniyet kemerinin kopması sonucu çalıştığı (9.) kattan hızla aşağı doğru çakıldı. Sert zemin üzerine düşen sıva ustası, …. olay yerinde öldü (05.04.2007)”.

“Konya’da tren istasyonunun elektrik bağlantısını yapan bir kişi 10 metre yüksekliğindeki elektrik direğinden aşağıya düşerek hayatını kaybetti. İsa Y.(53), beline bağladığı emniyet kemerinin kopması sonucu yere düştü. Kafasının üzerine düşen İsa Y. olay yerinde hayatını kaybetti (30.06.2008)”.

“Konya’da 25 katlı inşaatın 17. katındaki asansör boşluğunda iskele üzerinde işçilerden Rasim Y. (29), Abdülkadir C.Ö.(37), Adem A.(30) ve Mehmet O.(23), kaynak yaptığı sırada, iskelenin halatı koptu. Halatın kopması sonucu 17’nci kattan beton zemine düşen Yılmaz, Ö. Ve Aytaç olay yerinde, M.O ise kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti (10.10.2010)”

Kaynaklar:

No Fall Project Book “Yüksekte Çalışma İş Güvenliği İçin Yeni Bir Proaktif Eğitim Programı”

OSHA Fall Protection Program “OSHAcademy Course 714 Study Guide”

http://www-esh.fnal.gov/CourseHandout_Mat/Fall_Protection/Fall_Protection_Web_FN000304_091203/index.htm

http://www.mira-ra.com/yasam-hatti-ve-guvenlik-agi_40.html

http://www.yasamhatlari.com/innotech-yasam-hatti/dikey-yasam-hatti-vert/

http://www.assafety.com.tr/yatay-yasam-hatti/

http://www.yasamhatti.com.tr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=8&Itemid=112

http://www.yuksekisler.com/index.php/hizmetlerimiz/yasam-hatlari-lifeline/innotech-vert-dikey-yasam-hatlar

 

 

Bir Cevap Yazın